chỉ dẫn địa lý

Tìm hiểu về chỉ dẫn địa lý qua câu chuyện vải thiều Thanh Hà

Học viện Plato | Kiến thức thương hiệu | Cập nhật: 14/06/2021

{Luật sư IP Tám Trần} Tranh luận vải Thanh Hà và vải Lục Ngạn loại nào ngon hơn – sẽ không thể phân định đúng sai nếu không dựa trên một hệ quy chiếu: chỉ dẫn địa lý.

Theo Đăng bạ quốc gia Việt Nam về chỉ dẫn địa lý, quả vải thiều được cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý cho cả Thanh Hà (Hải Dương) và Lục Ngạn (Bắc Giang). Vậy chỉ dẫn địa lý là gì?

1. Chỉ dẫn địa lý là gì?

Chỉ dẫn địa lý là dấu hiệu dùng để chỉ sản phẩm có nguồn gốc từ khu vực, địa phương, vùng lãnh thổ hoặc quốc gia cụ thể. Sản phẩm được bảo hộ chỉ dẫn địa lý nếu chúng có danh tiếng, có đặc tính hoặc chất lượng đặc thù chủ yếu do điều kiện địa lý ở khu vực đó quyết định. Điều kiện địa lý của một khu vực để xác định điều kiện bảo hộ chỉ dẫn địa lý là các yếu tố tự nhiên (được xác định bằng các yếu tố khí hậu, thổ nhưỡng, địa chất, địa hình …), và yếu tố con người (kỹ thuật sản xuất, kỹ thuật canh tác …). Danh tiếng của sản phẩm được xác định bằng sự tín nhiệm của người dùng, thông qua việc nhiều người biết đến và lựa chọn sản phẩm.

2. Tranh cãi quanh cụm từ “vải thiều Thanh Hà”

Pháp luật xác định một sản phẩm được bảo hộ chỉ dẫn địa lý (gắn với tên địa phương) bằng đặc tính, chất lượng đặc thù thông qua các chỉ tiêu định tính, định lượng, không xác định bằng “ngon” (là một loại chỉ tiêu xác định bằng cảm tính). Lẽ dĩ nhiên một sản phẩm (là trái cây) có danh tiếng để được bảo hộ chỉ dẫn địa lý thì trước hết nó phải ngon đã, và sự “ngon” chỉ mang tính tương đối, nghĩa là với người này thì ngon, vì nó hợp khẩu vị, còn người khác lại không do “tôi không thích loại trái cây nào nó ngọt quá/chua quá như vậy” (giả sử thế).

Pháp luật chỉ có thể quy định tiêu chuẩn của một sản phẩm thông qua các chỉ số định tính hoặc định lượng, không thể dựa vào vào các chỉ số cảm xúc/cảm giác.

Như vậy, có thể tự tin mà khẳng định, cả vải thiều Thanh Hà hay vải thiều Lục Ngạn đều… ngon! Và cái sự ngon đó nó khác nhau do điều kiện tự nhiên, điều kiện canh tác khác ở hai nơi khác nhau. Mỗi nơi sản phẩm có những chất lượng riêng biệt mà nơi kia không có được.

Nhưng cần phải làm rõ rằng cả Thanh Hà hay Lục Ngạn đều là dấu hiệu được bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho quả vải thiều. Có nghĩa là các quả vải thuộc loại giống khác thì không, ví dụ như vải u hồng hay vải u trứng, là các loại vải chín sớm, trước vải thiều khoảng nửa tháng. Đến đây nảy sinh một vấn đề, người dân ở Bắc Giang có lấy giống vải thiều Thanh Hà để trồng tại địa phương mình và gọi là giống vải lai Thanh Hà trồng tại Bắc Giang. Gọi như vậy thì hơi dài dòng, nên những người trồng vải gọi tắt là giống vải lai Thanh Hà.

Việc gọi tên quả vải lai Thanh Hà cho vải (dù có thể là lấy giống tại Thanh Hà) trồng tại Bắc Giang, tạo ra một loại sản phẩm có chất lượng không giống như vải trồng tại Thanh Hà (tất nhiên là không thể giống được do khác về điều kiện tự nhiên) khiến cho một số người Thanh Hà  vốn rất tự hào về quê mình – bày tỏ sự phản đối. Sự phản đối của họ có lý và đúng pháp luật.

Mục đích của việc bảo hộ chỉ dẫn địa lý là bảo vệ danh tiếng của sản phẩm đến từ một địa phương cụ thể, ngăn ngừa các hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Do đó, việc sử dụng từ “Thanh Hà” để chỉ sản phẩm vải trồng tại Bắc Giang có thể coi là xâm phạm chỉ dẫn địa lý được bảo hộ. Nhưng người dân trồng vải thì việc họ làm giỏi nhất là trồng vải, không có những kiến thức về sở hữu trí tuệ hay thương hiệu. Họ sẽ không biết rằng sử dụng từ “vải lai Thanh Hà” cho sản phẩm mình trồng tại Bắc Giang đang không phù hợp, và có thể hạ thấp danh tiếng, uy tín của vải thiều Thanh Hà trồng tại Thanh Hà. Câu chuyện tương tự cũng có thể xảy ra cho vải thiều Lục Ngạn, hay bất kỳ một sản phẩm nông sản có danh tiếng ở bất kỳ địa phương nào. Do vậy, nhà nông rất cần sự hỗ trợ của chính quyền, của các hiệp hội nghề nghiệp để truyền thông sản phẩm của mình đúng pháp luật.

Câu chuyện phát triển thương hiệu địa phương gắn với các sản phẩm đặc sản cần sự phối hợp của bốn nhà: Nhà nước – Nhà nông – Nhà khoa học – Doanh nghiệp luôn luôn phải được đề cao để sản phẩm luôn ổn định chất lượng, ngăn ngừa được những hành vi (cả cố ý và vô ý) có thể làm mai một danh tiếng của sản phẩm.


Tác giả:

Bảo hộ tên thương hiệu - tác giả Luật sư Tám Trần (IP Attorney)

Giám đốc công ty tư vấn luật IP COM

Cựu học viên khóa Brand 23 và từng tư vấn sở hữu trí tuệ cho các cựu học viên của Plato.

Một số khách hàng tiêu biểu IP COM đã từng tư vấn: trong lĩnh vực đầu tư, bất động sản, tài chính (TNG Holdings, Nam Cường, Tasco, An Lạc, Dragon Group, Phú Thái, An Phát Holding, ANGIA Group, Senvila Hội An,…) trong lĩnh vực F&B (KAFA Cafe, Hanoi Ngon,…) trong lĩnh vực FMCG (Ô Mai Hồng Lam, Thạch rau câu Long Hải, gia vị thực phẩm Trung Thành…) trong lĩnh vực y tế (Dược phẩm Fobic, Dược phẩm Thái Minh, Dược phẩm Bảo Minh, Dược phẩm Á Âu,…) lĩnh vực truyền thông, giải trí (BeatVN, Gapo, LeBros,…)

5/5 (1 Review)

Bình luận

0935.200.333
0935.200.333
Chat Facebook
Chat Facebook
Chat Zalo
Chat Zalo
Liên hệ
Liên hệ